Roszczenia i spory na warunkach kontraktowych FIDIC
Roszczenie zostało odrzucone, uznane tylko w części albo pozostaje nierozstrzygnięte? Prowadzę spory dotyczące kontraktów budowlanych, drogowych i infrastrukturalnych opartych na warunkach FIDIC.
Na początku sprawdzam kontrakt, zgłoszone roszczenie i terminy, które jeszcze biegną. Następnie wspólnie ustalamy, czy i w jaki sposób warto prowadzić sprawę. Radca prawny od 1998 roku, wpis na listę OIRP w Gdańsku nr GD/GD/3096.
W trakcie realizacji kontraktu mogą wystąpić zdarzenia, które dają wykonawcy lub zamawiającemu podstawę do zgłoszenia roszczenia.
Roszczenie FIDIC – na czym polega
W praktyce najczęściej chodzi o:
- przedłużenie czasu na ukończenie,
- dodatkową płatność,
- przedłużenie czasu i dodatkową płatność jednocześnie,
- inne uprawnienie wynikające z kontraktu.
Samo istnienie podstawy do roszczenia nie zawsze wystarcza. Warunki FIDIC przewidują określoną procedurę, formę i terminy zgłoszenia roszczenia. Dlatego pierwszym krokiem jest sprawdzenie konkretnego kontraktu.
Kiedy powstają roszczenia
Typowe przyczyny sporów to między innymi:
- późne przekazanie terenu budowy,
- zmiany zakresu prac,
- roboty dodatkowe,
- nieprzewidziane warunki na budowie,
- opóźnienia po stronie zamawiającego,
- kolizje i przeszkody w realizacji,
- przedłużenie czasu wykonywania kontraktu.
Jedno zdarzenie może mieć kilka skutków. Może wpływać zarówno na termin wykonania, jak i na koszty realizacji. Dlatego od początku warto analizować oba te elementy.
Termin na zgłoszenie roszczenia
Warunki FIDIC przewidują terminy na zgłoszenie zdarzenia będącego podstawą roszczenia. Ich niedochowanie może mieć poważne skutki, włącznie z utratą uprawnienia przewidzianego w kontrakcie. Sąd Najwyższy dopuścił możliwość zastrzegania w umowach opartych na FIDIC terminów na dokonanie takich czynności kontraktowych, przy czym skuteczność konkretnego postanowienia trzeba oceniać w odniesieniu do danej umowy i roszczenia.
Nie warto jednak przyjmować terminu „z pamięci”. Trzeba sprawdzić:
- którą edycję FIDIC zastosowano,
- co zapisano w Warunkach Szczególnych,
- kiedy strona dowiedziała się lub powinna była dowiedzieć się o zdarzeniu,
- jakie kolejne terminy przewiduje procedura.
Warunki Szczególne mogą zmieniać standardowe zasady FIDIC. Dlatego właśnie od kontraktu zaczyna się analiza roszczenia.
Do kogo zgłasza się roszczenie
Zgłoszenie trzeba skierować do podmiotu wskazanego w kontrakcie i zachować wymaganą formę. W wielu kontraktach FIDIC roszczenia wykonawcy są kierowane do Inżyniera Kontraktu, który następnie uczestniczy w ich ocenie zgodnie z procedurą kontraktową. Nie należy jednak zakładać, że w każdym kontrakcie procedura wygląda identycznie. Różnice wynikają z edycji FIDIC i zmian wprowadzonych przez strony.
Roszczenie o czas i roszczenie o koszty
Przedłużenie czasu na ukończenie nie oznacza automatycznie prawa do dodatkowej zapłaty. Możliwa jest sytuacja, w której wykonawca otrzyma dodatkowy czas, ale nie otrzyma zwrotu wszystkich kosztów związanych z przedłużeniem realizacji. Dlatego osobno trzeba wykazać:
Wpływ na czas
Jak dane zdarzenie wpłynęło na harmonogram i termin ukończenia.
Wpływ na koszty
Jakie dodatkowe koszty rzeczywiście powstały w związku z tym zdarzeniem.
Mogą to być przykładowo koszty dłuższego utrzymania zaplecza, sprzętu lub personelu. Roszczenie o czas i roszczenie finansowe warto więc dokumentować równolegle.
Jak dokumentować roszczenie
W sporach FIDIC dokumentacja powinna powstawać podczas realizacji prac, a nie dopiero po zakończeniu kontraktu. Znaczenie mogą mieć:
- harmonogramy i ich aktualizacje,
- raporty z budowy,
- protokoły narad,
- korespondencja,
- polecenia Inżyniera,
- dokumentacja fotograficzna,
- zestawienia kosztów,
- dokumenty dotyczące pracy sprzętu i personelu,
- dokumenty potwierdzające wpływ zdarzenia na termin.
Im później próbuje się odtworzyć przebieg zdarzeń, tym trudniej wykazać ich rzeczywisty wpływ na kontrakt.
Co zrobić, gdy roszczenie zostało odrzucone
Odrzucenie roszczenia przez Inżyniera nie zawsze kończy sprawę. Trzeba jednak szybko sprawdzić, co przewiduje konkretny kontrakt. Dalsza droga może obejmować między innymi:
- dalszą procedurę przed Inżynierem,
- komisję rozjemczą DAB lub DAAB,
- zawiadomienie o braku akceptacji rozstrzygnięcia,
- negocjacje lub próbę polubownego rozwiązania sporu,
- arbitraż,
- postępowanie przed sądem.
Standard FIDIC 1999 przewiduje m.in. DAB, próbę polubownego rozwiązania sporu i arbitraż, natomiast w FIDIC 2017 procedura sporów została uregulowana odrębnie z wykorzystaniem DAAB. Strony mogą jednak zmienić tę ścieżkę w Warunkach Szczególnych.
Dlatego po otrzymaniu niekorzystnego stanowiska najpierw sprawdzam termin i następny krok przewidziany w kontrakcie, a dopiero później oceniam sposób dalszego prowadzenia sporu.
Warunki Szczególne mają duże znaczenie
Sam napis „FIDIC” na umowie nie mówi jeszcze, jak dokładnie wygląda procedura roszczeń. Warunki Ogólne są często zmieniane przez Warunki Szczególne. Zmiany mogą dotyczyć między innymi:
- terminów,
- sposobu składania zawiadomień,
- kompetencji Inżyniera,
- procedury rozpatrywania roszczeń,
- sposobu rozstrzygania sporów.
Dlatego analizę zaczynam od całego kontraktu, a nie tylko od standardowej treści FIDIC.
Jakie sprawy prowadzę
Prowadziłem sprawy dotyczące kontraktów drogowych realizowanych przez generalnego wykonawcę na rzecz GDDKiA, a także inwestycji infrastrukturalnych i przemysłowych, w tym sporów związanych z warunkami FIDIC. Występowałem zarówno po stronie zamawiającego, jak i wykonawcy. Znam więc sposób przygotowania roszczenia, a także argumenty używane przy jego ocenie i kwestionowaniu.
Najczęstsze pytania
Ile czasu jest na zgłoszenie roszczenia FIDIC?
Termin wynika z konkretnego kontraktu. Standardowe warunki FIDIC przewidują określone terminy na zgłoszenie roszczenia, ale Warunki Szczególne mogą je zmieniać. Dlatego pierwszym krokiem jest sprawdzenie własnej umowy i ustalenie, od kiedy termin należy liczyć.
Czy spóźnione roszczenie jest zawsze stracone?
Nie warto odpowiadać na to pytanie bez analizy konkretnego kontraktu. FIDIC może przewidywać poważne skutki niedochowania terminu, ale trzeba sprawdzić treść Warunków Ogólnych, Warunków Szczególnych, rodzaj roszczenia oraz prawo właściwe dla umowy.
Komu zgłasza się roszczenie?
Zgodnie z procedurą określoną w konkretnym kontrakcie. W wielu kontraktach FIDIC zgłoszenie wykonawcy kierowane jest do Inżyniera Kontraktu.
Czy roszczenie o czas i roszczenie o pieniądze to to samo?
Nie. To, że wykonawcy należy się więcej czasu, nie oznacza automatycznie, że należy mu się również zwrot wszystkich dodatkowych kosztów. Wpływ na termin i wpływ na koszty trzeba wykazać osobno.
Czy odrzucenie roszczenia przez Inżyniera kończy sprawę?
Nie zawsze. Kontrakt może przewidywać kolejne etapy rozstrzygania sporu. Trzeba jednak sprawdzić, jaki jest następny krok i jaki termin obowiązuje na jego podjęcie.
Przy dużym kontrakcie FIDIC – czy jedna osoba jest w stanie osobiście prowadzić sprawę?
Tak. Sprawy prowadzę w taki sposób, żeby terminy rozpraw się nie kolidowały – to element planowania pracy, nie przypadek.
Co przygotować do pierwszej rozmowy
Do pierwszej rozmowy warto przygotować
umowę
Warunki Ogólne i Warunki Szczególne
zgłoszone roszczenie
stanowisko Inżyniera lub zamawiającego
najważniejszą korespondencję
informację o aktualnym etapie realizacji lub sporu
Na tej podstawie można ustalić, jakie terminy obowiązują, na jakim etapie znajduje się sprawa i jakie są dalsze możliwości działania.
Masz roszczenie albo spór na kontrakcie FIDIC?
Rozmowa zaczyna się od samego kontraktu – od niego zależy, jaka droga jest w Państwa sprawie otwarta.
Zadzwoń: 501 012 956W trakcie rozmowy wspólnie ustalamy, czy warto prowadzić tę sprawę. Radca prawny od 1998 roku, wpis na liście OIRP w Gdańsku nr GD/GD/3096.
Wystarczy krótki opis sytuacji. Szczegóły ustalimy w rozmowie.
